कर्नाटकातील सिद्धेश्वर स्वामी यांचे वयाच्या 81 व्या वर्षी निधन झाले त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली त्यांच्याबाबतची काही आठवणी.
कर्नाटकातील सिद्धेश्वर स्वामी यांचे वयाच्या 81 व्या वर्षी निधन झाले त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली त्यांच्याबाबतची काही आठवणी.
सिद्धेश्वर स्वामी हे जरी कर्नाटकात जन्मले तरी त्यांचे शिक्षण कोल्हापूरला झाले होते
1968 या काळामध्ये दसरा चौकाजवळील सध्याच्या टायटन शोरूम च्या माडीवर डॉक्टर माई चव्हाण यांचा दवाखाना होता आणि त्याच्या तिसऱ्या मजल्यावर एक छोटे सभागृह होते तेथे एमआर देसाई यांचे द्वितीय चिरंजीव विचारवंत श्री दत्ता बाळ यांची दर रविवारी व्याख्याने होत असत ही व्याख्याने तत्त्वज्ञान पर असल्यामुळे त्याला अनेक लोक जमत असत .नजीकच लिंगायत बोर्डिंग मध्ये राहणारे सिद्धेश्वर स्वामी काही वेळेला आपली हजेरी लावत ते राजाराम कॉलेजमध्ये एम ए तत्त्वज्ञान विषय घेऊन शिकत होते आणि त्यांच्या मागे मी एक वर्ष तेथेच शिकत होतो माझाही विषय तत्त्वज्ञान होता आणि आम्हा दोघांना तत्त्वज्ञान शिकवणारे प्राध्यापक श्रीनिवास दीक्षित होते आमचे भाग्य की श्रीनिवास दीक्षित यांच्यासारख्या एका नामवंत प्राध्यापकाकडून आम्ही तत्त्वज्ञानाचे धडे गिरवले पुढे श्रीनिवास दीक्षित मला पीएचडी साठी सुद्धा गाईड होते शेवटपर्यंत दीक्षित सरांची कृपादृष्टी लाभली.
यानंतर बरेच वर्ष सिद्धेश्वर स्वामींची भेट नव्हती कणेरी मठाचे अदृष्यकाडसिद्धेश्वर यांचे ज्ञानदीप मासिक मी संपादन करत होतो. तिथे त्यांचे येणै चालू होते. एकदा भोज येथे सिद्धेश्वर स्वामींची प्रवचन मालिका होती आणि त्यातल्या एका कार्यक्रमाला मी गेलो त्यावेळी त्यांच्या निवासस्थानी थोडी चर्चा झाली जुन्या आठवणी निघाल्या त्यानंतर प्रवचनाच्या अगोदर त्यांनी मला बोलण्याची विनंती केली मी थोडा वेळ बोललो वक्तशीरपणाबद्दल सिद्धेश्वर स्वामींची ख्याती होती बरोबर ठराविक वेळेला त्यांचे व्याख्यान सुरू असायचे त्याला खूप लांबून लोक यायचे यानंतर एकदा ते इचलकरंजीला उद्योगपती मालूंच्या फार्म हाऊस वर होते त्या वेळेला माझे महायोगी गौतम बुद्ध हे पुस्तक प्रसिद्ध झाले होते त्यावर बऱ्यापैकी चर्चा होत्या मी त्याची प्रत सिद्धेश्वर स्वामींना दिली आणि गौतम बुद्धांच्या अस्थिरक्षेचा स्तूप कोल्हापूरमध्ये होता याबद्दलच्या संशोधनाची माहिती दिली पुढे काही दिवसानंतर मला अदृश्य कार् सिद्धेश्वर स्वामींचा निरोप आला सिद्धेश्वर स्वामीना तुमचं बुद्धा वरचे व्याख्यान ऐकायचं आहे आणि कनणेरी मठ मध्ये ते आलेले आहेत त्यावेळी खाली माझे व्याख्यान लोकांसमोर सुरू होते आणि तिथला स्पीकर ची वायर गेस्ट हाऊसला सिद्धेश्वर स्वामींच्या खोलीमध्ये नेलेली होती मी साधारणपणे सकाळ आणि दुपारी चार तास गौतम बुद्ध या विषयावर मांडणी केली .पहिले सत्र झाल्यावर अदृश्य काडसिद्धेश्वर स्वामीं व मी त्यांना गेस्ट हाऊस वर भेटायला गेलो त्यावेळी त्यांनी सांगितले "डॉक्टर देसाई तुम्ही केलेली बुद्ध तत्त्वज्ञानाची मांडणी ही बिनचुक आहे .मला खूप आवडली."
सिद्धेश्वर स्वामींची माझी शेवटची भेट तीन /चार वर्षांपूर्वी कनेरी मठावर झाली .माजी राज्यपाल डॉक्टर डी वाय पाटील साहेबांनी मला सांगितले की आपण कणेरी मठावर जायचे आहे तिथे एक मोठे योगी येणार आहेत त्यांना भेटायचं आहे मी त्यांच्याबरोबर गेलो आणि एका शेतामध्ये सिद्धेश्वर स्वामीच बसलेले होते डी वाय साहेब माझी ओळख करून देताना ते म्हणाले "अहो त्यांचा माझा फार जुना परिचय आहे आम्ही एकाच गुरूकडे तत्त्वज्ञान शिकलेलो आहोत आणि त्यांनी सुंदर हास्य दिलं ते हास्य आजही मला आठवतं त्या बैठकीत त्यांच्याबरोबर नेहमी असणारे एकसंबाचे स्वामी मात्र नव्हते ते योग शिक्षक होते आणि एका रस्त्या अपघातामध्ये त्यांचे निधन झालं होतं सिद्धेश्वर स्वामींच्या बरोबर थोडी चर्चा झाली आणि आम्ही निघालो त्यानंतर मात्र सिद्धेश्वर स्वामींची माझी भेट झाली नाही कोरोनाचा काळ होता त्यामुळे आम्ही लांबच राहिलो आणि आज या दुःखद बातमीने तत्त्वज्ञान क्षेत्रातला एक तपस्वी निघून गेला याचं मनस्वी दुःख आहे अध्यात्मिक क्षेत्रामध्ये अनेक व्याख्याते, प्रवचनकार आहेत पण तत्त्वज्ञानाचा भरभक्कम वैचारिक आधार असणारे मात्र जवळजवळ नाहीत .ती उणीव सिद्धेश्वर स्वामी गेल्यानंतर भरून निघणे कठीण आहे .
सौजन्य :- डॉ. सुभाष देसाई कोल्हापूर ९४२३० ३९९२९, संकलन महादेव मेंडगिरी सातारा
